Akredite Laboratuvar Seçmede Önemli Faktörler

Bilindiği üzere; laboratuvarların ana fonksiyonu, bir ürün grubundan laboratuvar veya bağımsız bir birim tarafından usulüne uygun alınmış numunelerin hazırlık işleminden geçirilerek, istenilen kalite ve güvenlik kriterlerini karşılayıp karşılamadığı hususunda deney ve analizini yapmaktır. Uluslararası camiada daha ziyade, piyasa için rutin kontrol, analiz ve deney işlemlerini, çalışma konusu yapan laboratuvarlar akreditasyona konu olarak ele alınmaktadır. Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), üye ülkelerden, uygunluk değerlendirmesi işlemlerinin güvence altına alınmasını, teknik yeterliliklerinin ve şeffaflıklarının sağlanmasını istemektedir. Uygunluk değerlendirmesi işlemlerini güvence altına alacak olan ana enstrüman ise akreditasyon çalışmalarıdır.

Laboratuvarlar akredite olabilmek için birçok prosedürü yerine getirmek durumundadır. Bu konular TS EN ISO/IEC 17025  Standardında geniş bir şekilde açıklanmış olup, bunlar ana başlıklar halinde ele alındığında aşağıda yer alan hususlar dikkati çekmektedir: 

  • Kapasite
  • Sorumluluk Bilinci
  • Bilimsel Metodlar
  • Sonuçların Objektifliği
  • Yapılan çalışmaların tarafsızlığı
  • Ölçümlerin İzlenebilirliği
  • Deneylerin Tekrarlanabilirliği
  • Yapılan Çalışmaların Şeffaflığı

Bu sekiz prensip standardın bütün şartlarını karşılamayabilir, fakat laboratuvarların standardın her bir şartının arkasında kalan genel sebepleri anlamasına yardımcı olacak derecede kapsamlıdır. Bu prensipleri dikkate alarak ISO/IEC 17025 Standardının maddeleri incelenirse laboratuvarlar; 

  • Dokümante edilmiş bir kalite yönetim sistemi kurmalı ve işletmelidirler.
  • Tecrübeli ve konusunda yeterli eğitime sahip uzman personel istihdam etmelidir.
  • Teçhizatta ve çevre şartlarında uygunluğu temin etmelidir. Yani, laboratuvarlar, piyasa taleplerini ve isteklerini yerine getirebilecek düzeyde teçhizat ile çalışmalıdır.
  • Laboratuvarın teknik yeterlilik açısından belli teknolojik seviyenin altında olmaması gerekmektedir.
  • Laboratuvarın deney ve analiz metotlarının geçerliliği, tekniğine uygun bir dizi tetkik ve gözlemle tespit edilmiş olmalıdır.
  • Kullanılan teçhizatla ilgili kalibrasyon gerekleri yerine getirilmelidir.
  • Deney,analiz ve ölçüm çalışmalarının sonuçlarına giren, belirsizliklerin tahmini büyüklüğü, istatiksel yaklaşımlar ve matematiksel modeller kurmak şeklinde bilimsel metotlarla hesaplanmalıdır.
  • Laboratuvarın sahip olduğu deney ve analiz teçhizatının koruyucu ve önleyici bakım sistemi dokümante edilmeli ve uygulamasının yapıldığı ispat edilmelidir.
  • Numune alma, işaretleme ve muhafazası konularında sahip olunan sistem de dokümante edilerek, ürünlerin niteliğine göre koruyucu önlemler alınmalıdır.
  • Laboratuvar, iç kalite kontrol amacıyla bir program dahilinde referans malzemelere müracaat etmelidir.Bunun için de, yeterli tespit ve nitelikte referans malzemeleri düzenli ve usulüne uygun olarak kullanmalı, ayrıca bu malzemelerin güvenilirlikleri de ispat edilebilmelidir.

Son olarak deney raporları ve kalibrasyon sertifikaları detaylı ve net ifadelerle hazırlanmalıdır.